GLP-1-middelen en zwangerschap: hoe lang vooraf stoppen?

Kort samengevat

Voor beide stoffen geldt hetzelfde uitgangspunt: gebruik tijdens de zwangerschap wordt ontraden. Het Farmacotherapeutisch Kompas zet dat bij semaglutide zo kort op, en de Europese productinformatie van tirzepatide schrijft dat het middel niet wordt aanbevolen tijdens de zwangerschap.

De termijn om vooraf te stoppen verschilt wel. Bij semaglutide adviseert de fabrikant het gebruik ten minste twee maanden voor een geplande zwangerschap te staken, bij tirzepatide ten minste een maand. In beide gevallen staat er dezelfde reden bij: de lange halfwaardetijd.

Vruchtbare vrouwen wordt aangeraden tijdens de behandeling anticonceptie te gebruiken. Of uw anticonceptiepil naast deze middelen betrouwbaar blijft, is een andere vraag: die gaat over opname en staat op een eigen pagina.

Waarom er een wachttijd is

De halfwaardetijd is de tijd waarin de hoeveelheid werkzame stof in het bloed halveert. Voor semaglutide is dat ongeveer een week, voor tirzepatide ongeveer vijf dagen. Een stof met een halfwaardetijd van een week is na vijf weken grotendeels verdwenen, een stof met vijf dagen na ruim drie weken.

De adviezen van de fabrikanten liggen in beide gevallen ruimer dan die rekensom, en die marge is het punt: de eerste weken van een zwangerschap zijn de weken waarin de organen worden aangelegd, en het zijn ook de weken waarin veel vrouwen nog niet weten dat ze zwanger zijn. Het verschil tussen een maand en twee maanden is dus geen verschil in ernst.

Wat er wel en niet onderzocht is

Over gebruik bij zwangere vrouwen zijn voor beide stoffen geen of slechts beperkte gegevens beschikbaar. Dat is de normale situatie bij nieuwe middelen: zwangere vrouwen worden niet in registratiestudies opgenomen, dus wat er is komt uit dierproeven en uit meldingen achteraf. In dierstudies is bij beide stoffen reproductietoxiciteit gezien.

Het Farmacotherapeutisch Kompas voegt daar een nuance aan toe die in bijsluiters ontbreekt: ervaring met GLP-1-agonisten in de vroege zwangerschap wijst niet op een toename van aangeboren afwijkingen, maar de meeste vrouwen stopten vroeg in het eerste trimester en over het tweede en derde trimester is geen ervaring. De eerlijke samenvatting is dus niet dat er schade is aangetoond bij mensen, en ook niet dat het veilig is.

Als u onbedoeld zwanger wordt

Dat dit gebeurt is geen toeval. Afvallen door een GLP-1-middel kan de vruchtbaarheid verbeteren, schrijft het Farmacotherapeutisch Kompas, en dat vergroot juist de kans op een onverwachte zwangerschap.

De productinformatie is er kort over: bij een zwangerschap hoort het middel te worden gestaakt. Praktisch betekent dat stoppen met de injecties en contact opnemen met uw huisarts of behandelaar, ook als uw volgende controle pas later staat.

Het Kompas noemt nog iets dat praktisch telt. Stoppen met een GLP-1-agonist vóór of aan het begin van een zwangerschap geeft een verhoogde kans op een grotere gewichtstoename dan in een zwangerschap gebruikelijk is. Dat is een reden om de gewichtstoename te laten volgen, niet om door te gaan met het middel. Ervaringen met geneesmiddelen rond de zwangerschap kunnen worden gemeld bij Bijwerkingencentrum Lareb.

Borstvoeding: twee middelen, twee conclusies

Voor semaglutide is de conclusie dat het niet tijdens het geven van borstvoeding gebruikt moet worden, omdat een risico voor het kind niet kan worden uitgesloten. Voor tirzepatide staat er iets anders: de concentratie in moedermelk was na een enkele dosis niet of nauwelijks aantoonbaar, en omdat de stof uit een aminozuurreeks bestaat wordt verwacht dat wat er wel in zit wordt afgebroken. De productinformatie concludeert dat gebruik tijdens borstvoeding overwogen kan worden, met het voorbehoud dat niet bekend is of de lagere voedselinname van de moeder de samenstelling van de melk beïnvloedt.

Twee middelen uit dezelfde hoek kunnen dus een verschillende uitkomst hebben. Kijk naar de naam op uw doosje en niet naar de groep.

Wat u hier niet vindt

Geen advies over uw eigen behandeling. Of u kunt stoppen, wanneer, en wat er in de tussentijd gebeurt met de reden waarom u het middel gebruikt, is geen informatie die een website kan geven.

En geen schema voor de maanden daarna. Dat een groot deel van het verloren gewicht na het staken terugkomt, is in de verlengstudie van STEP 1 gemeten en staat uitgewerkt op onze pagina over stoppen en aankomen. Het is een reëel punt om vooraf met uw behandelaar te bespreken.